Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, гэргий Л.Болорцэцэг нар Монтенегро Улсын Ерөнхийлөгч Яков Милатович, гэргий Милена Милатович нарыг Д.Сүхбаатарын талбайд албан ёсоор угтаж авлаа. Төрийн хүндэт харуулын захирагч айлтгал өргөсний дараа хөгжимд хоёр улсын Төрийн дуулал эгшиглэв. Энэ үеэр ёслолын буудлага үйлдэж хүндэтгэл үзүүллээ.
Ерөнхийлөгч нар Төрийн ёслолын цэргийн цагаан тугт мэхийн ёсолсны дараа, Ерөнхийлөгч Яков Милатович Төрийн хүндэт харуулын цэргүүдтэй мэндчилэв. Төрийн тэргүүн нар угтах ёслолд хүрэлцэн ирсэн Монгол Улсад суугаа Дипломат төлөөлөгчийн газруудын тэргүүн, олон улсын байгууллагуудын Суурин төлөөлөгч болон албаны хүмүүстэй мэндчиллээ.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, Яков Милатович, гэргий Л.Болорцэцэг, Милена Милатович нар Их эзэн Чингис хааны хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлсний дараа Ерөнхийлөгч Яков Милатович Төрийн ордны Хүндэт зочны дэвтэрт гарын үсэг зурлаа. Дараа нь хоёр улсын төрийн тэргүүн, гэргий нар товч уулзалт хийлээ.

Хоёр улсын Ерөнхийлөгч албан ёсны хэлэлцээ хийж, худалдаа, эдийн засаг, хөрөнгө оруулалт, соёл, боловсрол, шинжлэх ухаан, уур амьсгалын өөрчлөлт, байгаль орчныг хамгаалах зэрэг чиглэлээр хамтран ажиллах талаар ярилцана. Мөн албан ёсны хэлэлцээний үр дүнгийн талаар хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын төлөөлөлд мэдээлэл өгнө. Айлчлалын үеэр Хамтарсан тунхаглал болон харилцаа, хамтын ажиллагааг нийгэм, эдийн засаг, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны салбарт хөгжүүлэхтэй холбоотой баримт бичгүүдэд гарын үсэг зурна.

Хими болон Ишикава мужийн Хакүи хотод 12 цагийн дотор 300 миллиметрээс давсан хур тунадас орж, тухайн бүсийн түүхэн дээд хэмжээг шинэчилжээ. Харин Ходатсүшимизү хотод 200 миллиметрээс илүү бороо орсон байна. Японы Цаг уурын агентлагийн мэдээлснээр, Японы тэнгисээс зүүн тийш сунан тогтсон фронт ба хүйтэн агаарын нөлөөгөөр атмосферийн нөхцөл маш тогтворгүй болж, бороо үргэлжлэн орох төлөвтэй байна. Баасан гарагийн үд хүртэл Хокүрикү бүсэд 200 миллиметр хүртэл, Канто-Кошин болон Токай бүсэд 150 миллиметр хүртэл бороо орохыг урьдчилан анхааруулжээ. Албаныхан иргэдийг орон нутгийн нүүлгэн шилжүүлэх зөвлөмжийг нэн даруй дагаж, ялангуяа хөрсний гулгалт болон үерийн аюулаас сэрэмжлэхийг уриалж байна.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх, Бүгд Найрамдах Тажикистан Улсын Ерөнхийлөгч Эмомали Рахмон нар албан ёсны хэлэлцээ хийлээ.

Хоёр улсын төрийн тэргүүн уламжлалт найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагааны өнгөрсөн 30 гаруй жилийн ололт амжилтыг дүгнэн, хэтийн төлөв, бүс нутаг болон олон улсын харилцааны харилцан сонирхсон асуудлаар санал солилцлоо.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, хоёр улсын төрийн тэргүүн нэг жилийн хугацаанд харилцан төрийн айлчлал хийж буй нь харилцаа, хамтын ажиллагааг улам бүр өргөжүүлэн хөгжүүлэхийн төлөөх хүсэл эрмэлзлийн тод илэрхийлэл гэдгийг тэмдэглэлээ.

Ерөнхийлөгч Э.Рахмоны 2009 онд Монгол Улсад хийсэн төрийн айлчлал нь хоёр орны ард түмний найрамдал, нөхөрлөлийг бэхжүүлэх, харилцаа, хамтын ажиллагааг идэвхжүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулсныг онцоллоо.

Ерөнхийлөгч Э.Рахмон халуун дотноор хүлээн авч буй Монголын төр, засаг, ард түмэнд талархал илэрхийлж, энэ удаагийн айлчлал хоёр улсын улс төрийн итгэлцлийг бэхжүүлж, бодит хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхэд чухал түлхэц болно гэдэгт итгэлтэй буйгаа тэмдэглэв.

Мөн дипломат харилцаа тогтоосноос хойш хамтын ажиллагаа тогтвортой хөгжиж ирснийг өндөр үнэлж, цаашид харилцааг шинэ агуулгаар баяжуулан, эдийн засгийн хамтын ажиллагааг эрчимжүүлэх эрмэлзэлтэй буйгаа илэрхийллээ.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, Монгол Улс нь Төв Азийн орнуудтай, тэр дундаа Бүгд Найрамдах Тажикистан Улстай хөгжүүлж буй харилцаа, хамтын ажиллагаанд өндөр ач холбогдол өгдгийг тэмдэглэлээ.

Энэ удаагийн айлчлалаар худалдаа, эдийн засаг, боловсрол, залуучуд, спорт, геологи, ашигт малтмал, байгаль орчин, аж үйлдвэр зэрэг салбар, чиглэлээр  Засгийн газар болон байгууллага хоорондын 11 баримт бичигт гарын үсэг зурж буйг сайшаан тэмдэглэлээ.

Хэлэлцээний үеэр Монгол Улсын “Алсын хараа-2050” урт хугацааны хөгжлийн бодлогыг Тажикистан Улсын “2030 он хүртэлх Үндэсний хөгжлийн стратеги”-тай уялдуулан, худалдаа, эдийн засаг, хөдөө аж ахуй, эрчим хүч, зам, тээвэр, логистик, байгаль орчин, боловсрол, соёл, аялал жуулчлал зэрэг салбарт хамтарсан төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэх боломжтой гэдэгт санал нэгдэв.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, Тажикистан Улс сэргээгдэх эрчим хүч, тэр дундаа усны эрчим хүчний салбарт Төв Азийн бүс нутагт тэргүүлэх байр суурь эзэлдгийг онцолж, энэ чиглэлээр боловсон хүчин бэлтгэх, туршлага солилцох зэргээр хамтран ажиллах боломжтойг тэмдэглэлээ.

Ногоон шилжилтийг дэмжих, уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх, эрчим хүчний интеграцчлалийг бэхжүүлэх чиглэлээр урт хугацааны хамтын ажиллагааг хөгжүүлэхээр тохиролцлоо.

Зам, тээврийн салбарт тулгарч буй саад бэрхшээлийг арилгах, тээвэр, логистикийн дөт маршрут бий болгох боломж бүрдүүлэх чиглэлээр холбогдох яамд хамтран ажиллахаар боллоо.

Далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын хувьд “Транзит Монгол” болон Тажикистаны “Транзит улс” стратегийг Төв Азийн бүс нутгийн эдийн засгийн хамтын ажиллагааны хөтөлбөртэй уялдуулж, эдийн засаг, худалдааны эргэлтийг нэмэгдүүлэх эрмэлзлээ харилцан илэрхийллээ.

Хөдөө аж ахуй, мал аж ахуй, тэр дундаа мал эмнэлгийн хамтын ажиллагааг идэвхжүүлж, салбарын эрх зүйн орчныг бүрдүүлэхээр тохирлоо.

Монголын ноос, ноолуурыг Тажикистаны хөвөн, нэхмэлийн үйлдвэрлэлтэй уялдуулан нэмүү өртөг шингэсэн хамтарсан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх боломжтой гэдэгт санал нэгдэв.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, энэ оны 09 дүгээр сард Монгол Улсад зохион байгуулах “КАРЕК” хөтөлбөрийн Сайд нарын уулзалт нь бүс нутгийн хэмжээнд эдийн засгийн хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх, олон салбарыг хамарсан томоохон санаачилгуудын хэрэгжилтийг хангах суурь бүрдүүлэхэд ач холбогдолтойг онцолж, уг уулзалтад тажикистаны талыг өндөр түвшинд оролцохыг урилаа.

Айлчлалын хүрээнд Монгол, Тажикистаны Бизнес дугуй ширээний уулзалт зохион байгуулсан нь бизнес эрхлэгчдийн хэлхээ холбоог бэхжүүлэхэд ач холбогдолтой гэдэгт талууд санал нэгдлээ.

Монгол, Тажикистаны Бизнесийн зөвлөл байгуулж,  Монголын мах, ноос, ноолуур, арьс шир, Тажикистаны жимс, жимсгэнэ, нэхмэл эдлэлийг харилцан зах зээлдээ нийлүүлж эхлэхээр тохиролцлоо.

Төрийн тэргүүн нар Тажикистаны “Feel the friendship” брэндийг “Go Mongolia” брэндтэй уялдуулан аялал жуулчлалын салбарт хамтарсан төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэх, иргэдийн солилцоог дэмжих, биеийн тамир, соёл, урлаг, соёлын бүтээлч үйлдвэрлэлийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэхийн төлөө буйгаа нотоллоо.

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, хоёр улсын Засгийн газрын тэтгэлэгт хөтөлбөрийн хүрээнд оюутан залуусыг харилцан сургах, нэн ялангуяа мал аж ахуй, усны эрчим хүч, усжуулалтын чиглэлээр нарийн мэргэжлийн боловсон хүчин бэлтгэхэд хамтран ажиллах санал дэвшүүлэв.

Талууд НҮБ болон бусад олон улсын байгууллагын хүрээнд хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлж, дэлхийн энх тайван, аюулгүй байдлыг хангах, ялангуяа далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын эрх ашгийг бүс нутаг болон олон улсын тавцанд хамгаалах чиглэлээр идэвхтэй хамтран ажиллахаар тохиролцлоо.

Тажикистан нь “Далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын олон улсын судалгааны төв”-ийн гишүүнээр нэгдсэн анхны улсуудын нэг болсныг Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх сайшаалаа.

Мөн Монгол Улсад ирэх сард зохион байгуулах НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17)-д тажикистаны талыг оролцохыг дахин урилаа.

Төрийн тэргүүн нар “Тэрбум мод”, “Хүнсний хангамж, аюулгүй байдал” болон Тажикистаны “Үндэсний ногоон хөгжлийн хөтөлбөр-2040”, “2030 он хүртэлх Хүнсний аюулгүй байдлыг хангах үндэсний хөтөлбөр” зэрэг үндэсний санаачилгуудыг уялдуулах нь тогтвортой хөгжилд чухал хувь нэмэр оруулна гэдэгт санал нэгдлээ.

2026 оны 7 дугаар сарын 1-ний байдлаар Монгол Улсад 418,732 гадаадын жуулчин ирээд байна.

Энэ нь 2025 оны мөн үеийнхээс 69,088 жуулчнаар буюу 19.8 хувиар өссөн үзүүлэлт юм.

Өмнөх оныхтой харьцуулбал:

2023 он-263,683

2024 он-295,535

2025 он-349,644

2026 он-418,732

2023 оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад гадаадын жуулчид 155,049 буюу 58.8 хувиар өсжээ.

Зуны аяллын оргил үе, Үндэсний их баяр наадам эхэлж буйтай холбоотой Монгол Улсыг зорих жуулчдын урсгал цаашид нэмэгдэх төлөвтэй байгааг Аялал жуулчлалын мэргэжлийн холбоо мэдээлэв.

АНУ болон Исламын Бүгд Найрамдах Иран Улс зэвсэгт мөргөлдөөнийг эцэс болгох түүхэн хэлэлцээрт хүрснээ албан ёсоор зарлалаа. Уг тохиролцооны хүрээнд Вашингтоны зүгээс Иранд тавьсан тэнгисийн бүслэлтээ цуцлахаар болсон бөгөөд олон улсын худалдааны стратегийн чухал бүс болох Ормузын хоолойн тээвэрлэлтийг эргэн нээхээр харилцан тохиролцсон байна.

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп өнгөрсөн ням гарагт өөрийн цахим хуудсаараа дамжуулан “Иран улстай хийх хэлэлцээ бүрэн хэмжээнд амжилттай дууслаа” хэмээн мэдэгдсэн юм. Түүний цацсан мэдээллийн дараахан уг энхийн хэлэлцээг албан ёсоор зуучилсан Пакистан улсын Ерөнхий сайд Шехбаз Шариф талууд нэгдсэн шийдэлд хүрснийг батлан мэдээллээ.

Хэргийн гол эзэд болох талууд ирж буй баасан гарагт Швейцар улсыг зорин, харилцан ойлголцлын санамж бичигт албан ёсоор гарын үсэг зурж, баталгаажуулахаар төлөвлөж байна.

Ливан дахь галын шугамыг ч зогсооно

Энэхүү санамж бичгийн хүрээнд зөвхөн хоёр улсын асуудал төдийгүй Ливаны нутаг дэвсгэрт өрнөж буй мөргөлдөөнийг ч зогсоохоор тусгажээ. Ерөнхий сайд Ш.Шарифын онцолсноор уг баримт бичигт “Ливаны газар нутгийг оролцуулан, дайны бүх фронт дахь цэргийн ажиллагааг нэн даруй, бүрмөсөн зогсоох” хатуу заалт багтсан аж. Учир нь Израил болон Ливаны Хезболла бүлэглэлийн хоорондох зэвсэгт мөргөлдөөн нь энэхүү хэлэлцээний хамгийн гол маргаантай сэдэв байсаар ирсэн юм.

Харин олон улсын анхаарлын төвд байдаг Ираны цөмийн хөтөлбөрийн асуудлыг дараагийн шатны хэлэлцээгээр нарийвчлан шийдвэрлэхээр үлдээсэн байна. Эх сурвалжуудын мэдээлж буйгаар АНУ-ын зүгээс Ираны баяжуулсан ураны нөөцийг бүрэн устгуулж, цөмийн хөтөлбөрийг нь эргэж буцалтгүйгээр зогсоох байр суурийг тууштай баримталж байгаа аж.

Дэлхийн зах зээл дэх нөлөө

Ерөнхийлөгч Д.Трамп ирэх баасан гарагт хэлэлцээрт гарын үсэг зурж, Ормузын хоолой нээгдэх тухай албан ёсны мэдэгдэл хийсний дараа дэлхийн зах зээл дээр Брент (Brent) төрлийн газрын тосны үнэ шууд дөрвөн хувиар буурч эхэлсэн байна.

Эх сурвалж: Reuters